Anthony Le's Blog

Satyagraha

Vừa khóc vừa cười

Nguyễn Mạnh Tường
Trích: Việt Nam Thư Quán

Trong 1 thiên anh hùng ca sáng tác vào khoảng thế kỷ thứ XI, thi sĩ tường thuật cuộc chiến đấu anh dũng của 2 anh hùng Roland và Olivier, chống lại kẻ thù chung . Hai bạn chí thân giết được nhiều địch, nhưng hai người đều bị thương cả . Dặc biệt Olivier , máu chảy nhiều, hoa cả mắt, không nhận thấy gì nữa . Khi Roland la,i gần để giúp bạn, Olivier tưởng nhầm là kẻ thù , bổ mấy nhát dao xuống, may không trúng đầu Roland . Anh này bèn dịu dàng lên tiếng : “Tôi là Roland đấy mà . Sao anh đánh tôi ?” Olovier xin lỗi bạn : “Mắt tôi hoa, không nhận ra anh nữa”.

Khi Âu châu chuyển từ chế độ phong kiến sang chế độ tư sản, trong thế kỷ XVI, Rabelais kể chuyện Badebec, vợ của Gargantua, vừa sinh con xong thì từ trần : “Cái thắc mắc làm cho Gargantua rối trí là hắn không biết nên khóc vì vợ vừa chết hay nên cười vì con vừa sinh” .

Đến cuối thế kỷ thứ XVII, khi cách mạng 1789 sắp bùng nổ, Figara một nhân vật của Beaumarchais, sau khi kiểm điểm tình hình của 1 xã hội đã thủ tiêu hết mọi tự do kêu lên : “Tôi vội vàng cười khì để tránh khỏi khóc oà” Như thế không đúng .

Phải khóc trên cái hiện thời để cười đó cái ngày mai . Dù sao người trí thức là người vừa khóc vừa cười . Khóc vì cái sai lầm phải chứng kiến trong hiện tại, cười vì vui cái mới đang đến . Khóc vì đau khổ , cười vì hy vọng . Khóc hôm nay để cười ngày mai . Trên quá trình biến đổi từ cái khóc đến cái cười diễn ra cuộc tranh đấu tư tưởng của người trí thức .
Người nào chỉ biết hoặc khóc thôi, hoặc cười thôi, không phải là người trí thức .
Ta ân cần với người trí thức ưa khóc . Ta phải chiếu cố nâng đỡ người ấy . Người ấy đau khổ vì các thắc mắc căn bản và sâu sắc . Người ấy thành khẩn . Người ấy không phải là thù, người ấy là bạn . Ta phải kiên trì, cố gắng đưa cái khóc của người ta biến thành cái cười .

Ta dè dặt, có khi ngần ngại trước người trí thức ham cười . Ta hoan nghênh cái cười chân thật, xuất phát từ đáy lòng, nẩy nở trên các giọt lệ vừa khô . Nhưng ta khó chịu trước cái cười bình phong dùng để che đậy các thắc mắc bản thân mình không muốn thú với mình . Ta ghét cái cười dùng để mị trên lừa dưới, câu các kẻ ngây thơ, biểu lộ 1 ý chí tôn sùng, hòng củng cố 1 điạ vị, hay mưu cầu 1 bổng lộc . Quần chúng cần đề cao cảnh giác để khỏi mắc mưu cái cười ấy . Cấp lãnh đạo lại cần cảnh giác hơn nữa vì cái cười nịnh hót nuôi dưỡng bệnh chủ quan mà cấp lãnh đạo thường mắc .
Cái cười nguy hại này không nhất thiết biểu hiệu bằnng sự nhích môi . Nó có thể là linh hồn của 1 cử chỉ, nội dung của 1 thái độ . Có người cười bằng cái đầu nó gật, cái lưỡi nó tán thành, ủng hộ . Trong bao nhiêu “tả khuynh”, tôi nghe thấy vang tiếng cười ấy .

Tôi sợ người trí thức im lặng . Tôi nghi ngờ người trí thức cười . Tôi thương người trí thức khóc . Tôi yêu người trí thức vừa khóc vừa cười, khóc hôm nay để cười ngày maị “khóc lên tiếng cười”
TIN vẫn lợi hơn NGHI . Trong 10 người ta tin, có thể có 1 kẻ thù lẻn vào/. Nhưng ta vẫn còn 9 người bạn . Và 9 người bạn này sẽ giúp ta tìm kẻ thù ấy . Nếu ta nghi cả 10 người, khi ta giơ tay, chẳng ai bắt tay ta . Ta không có 1 bạn bạn nào cả .

Đồng ý rằng phải phân chia rõ rệt địch, ta . Nhưng ta phải xác định thái độ của ta với địch . Địch mưu hại ta và thực sự gây cho ta nhiều tổn thiệt . Nhưng ta chớ nên buộc cho nó trách nhiệm về các tai hoạ căn nguyên ở sự dốt nát, sai lầm, chủ quan của ta . Theo danh từ khá phổ biến : “như thế không lợi” . Không lợi vì ta đề cao địch, ta không sữa chữa được gì, không rút được bàihọc của kinh nghiệm . Từ trước tới nay ta chỉ đặt vấn đề : ai là ta ? Tôi đề nghị đặt thêm vấn đề : do địch làm, do ta phạm . Điểm trên, đề cao cảnh giácva cho phép ta đề phòng, hoặc đối phó . Điểm dưới nêu cao tinh thần tự phê và giúp đỡ ta xây dựng .

Con thỏ sợ đến cả bóng của nó . Con sư tử bất chấp mọi thú vật . Ta không phải là sư tử và cũng không muốn là sư tử . Nhưng nhất định ta không phải là thỏ .

Kẻ thù số 1 của trí thức : bọn chụp mũ . Kẻ thù số 1 của lãnh đạo : cấp cán bộ chuyên cười và vỗ ngực và cả bọn chụp mũ nữa . Các cán bộ chuyên môn cười, dựa vào bọn vỗ ngực trong quần chúng, ru ngủ cấp lãnh đạo . Bọn chụp mũ nha hiểm hơn : họ gây thành kiến giữa lãnh đạo và quần chúng, họ vô tình hay hữu ý xuyên tạc các nguyê,n vọng chính đáng, các yêu cầu hợp tình hợp lý hợp pháp của quần chúng . Họ là Iago súc xiểm Othello ghen vợ, giết vợ . Bị bao vây chặt chẽ như vậy, tài nào cấp lãnh đạo hiểu biết được sự thật của quần chúng ?

Có 1 số người thấy phong trào quần chúng đòi hỏi ơ ? Đảnh lãnh đạo 1 chính sách cho trí thức (với các tự do dân chủ va ` mối quan hệ tốt giữa chính trị và chuyên môn) đã tỏ thái độ “khó chịu” và phản ứng mạnh . Họ nhắm mắt, lắc đầu , chép miệng, thở dài . Không thực sự cầu thị, chưa điều tra nghiên cứu, chẳng tìm hiểu sự thật, họ chỉ mang đao to búa lớn ra doạ nạt, họ là Don Quichote cầm giáo tiến lên đâm cối xay, họ quên lý luận Cách mạng đã học tập . Họ là nàng công chúa quê thời kỳ gặp Thạch Sanh trong hang .
” Tích tịch tình tang …” Tiếng đàn của Thạch Sanh có nhắc lại được kỷ niệm cũ không ? “Hỡi tuyệt thế giai nhân mà tôi yêu với 1 mối tình vô hạn, nàng còn nhớ thuở đôi ta gặp nhau trong hang đá không ? Đôi ta quyết tâm sống chết có nhau, với nhau/. Vì vậy ta thắng kẻ thù, ta sống/. Bây giờ thời kỳ gian lao đã qua, nàng trở về dinh cơ huy hoàng, lên xe xuống ngựa . Nàng nỡ lòng nào quê tình duyên cũ” (1)

Tôi muốn thân ái hỏi các bạn đang chép miệng thở dài : “Các bạn là những người cách mạng . Thái độ của các bạn phản ứng đối phó (tôi không nói đàn áp) trước 1 phong trào quần chúng đông đảo, đòi hỏi trên lập trường cách mạng, những quyền lợi chân chính, thái độ ấy, phân tích, truy nguyên nó, ta thấy gì ? Tôi run sợ trước kết luận tôi phải tiến tới . Tôi ngừng bút . Tôi nhường lời cho tất cả các người cộng sản trên thế giới, trong đó có các đảng viên Đảng Lao Động Việt Nam, có các bạn, để các người ấy nhận định về thái độ nói trên , định danh cho nó, gọi nó bằng tên cách mạng của nó (2).

Để tránh khỏi mang tiến chụp mũ cho các bạn, tôi dành quyền phán định cho giới có thẩm quyền .

Tôi xin nhắc lại rằng trong lịch sử cách mạng Liên Xô và Trung Quốc, khi giai đoạn kiến quốc tiến vào bước quyết liệt, chính thể cách mạng không thể nào lạnh nhạt được vấn đề trí thức . Cuộc tranh đấu của trí thức Việt nam hiện thời xen vào khuôn khổ cách mạng, phối hợp với phong trào trí thức trên toàn thế giới . Coi nhẹ nó là 1 sai lầm . Giải quyết nó 1 cáh hời hợt, nông cạn với tinh thần của người lớn cho kẹo trẻ con để nó khỏi khóc, là 1 sai lầm nghiêm trọng . Đối phó với nó, chống lại nó … tôi không tiếp tục vì tôi tin rằng không 1 chính thể cánh mạng naò lại hành động như vậy .

Bằng chứng là báo Nhân Dân trong số 30-9-56 vừa đăng bài của đồng chí Lục Định Nhất đọc ngày 26-5-56 với sự chậm trễ có 4 tháng thôi . Từ Bắc kinh tới Hà Nội , đường dài hơn năm nghìn cây số , tốc độ của sự thật như thế là nhanh rồi . Còn báo cáo của đồng chí Chu Ân Lai in từ ngày 30-1-1956, tôi không nhớ đăng báo Nhân Dân ngày nào . Dù các bạn thất rõ là Đảng Lao Động Việt nam coi trọng vấn đề, như Trung quốc từ đầu năm nay, như Liên xô từ năm 1936, Đảng lại còn phát động tinh thần dân chủ trong quần chúng trong các giới, các cơ quan, và sở dĩ làm như vậy là để thắt chặt liên lạc với quần chúng, đi sát với sự thật của quần chúng, trưng cầu ý nguyện của quần chúng để xây dựng chính sách, lãnh đạo có kết quả .

Vậy tai sao các bạn lại chép miệng thở dài ? Lại xuyên tạc ý nghĩa trọng đại, lịch sử của 1 phong trào quần chúng, mà chính Đảng phát động ? Thế các bạn tranh đấu cho ai, phục vụ cái gì ? Chủ trương của Đảng phát huy dân chủ là 1 sáng kiến mà toàn dân hoan nghênh . Hạt đã gieo bây giờ sắp đến lúc gặt hái . Cớ sao các bạn lại muốn truất quyền của Đảng gặt hái cái mùa màng mà Đảng dã gieo hạt ?
Nhưng tôi hiểu các bạn . Các bạn là những người tốt . Chẳng qua các bạn chỉ nặng về 1 số thành kiến mà thôi . tuy nhiên, các bạn thực sự cầu thị : các bạn cho phép tôi tin như vậy . Phải không các bạn ?

(1) : Nên hiểu nàng công chúa là cán bộ lãnh đạo đảng Cộng sản và Thạch Sanh là giới trí thức kháng chiến .
(2) Tác giả muốn nói : phản cách mạng

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Trang

Lượt xem

  • 211,098 lượt

Đang xem

%d bloggers like this: